• Sâu hại trên mãng cầu (na)

    26/01/2021

    Một số sâu hại thường gặp trên cây mãng cầu (na) là vấn đề quan trọng trong vấn đề canh tác. Nó ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của nông sản. Cần có biện pháp quản lý bệnh hại để hạn chế tối đa ảnh hưởng đến cây trồng.

    Rệp sáp phấn (Planococcus lilacinus): 

    Sâu hại trên mãng cầu gây ảnh hưởng tới năng suất

    Rệp sáp phấn gây gại cho mãng cầu

    Rệp sáp cái màu vàng, thon tròn, dài khoảng 2,5 – 4 mm, chiều ngang 0,7 – 3,0 mm, mỗi bên rìa cơ thể có 18 sợi tua trắng; di chuyển chậm chạp, có các “Gai” xung quanh mình và bao bọc đầy chất sáp. Con cái đẻ trứng trong một bọc có “Cotton” bao quanh, số trứng có thể lên đến 500 trứng; trứng sẽ nở từ 01 – 02 tuần sau khi đẻ.

    Rệp sáp trưởng thành đực có dạng hình rất nhỏ và có cánh.Rệp sáp mới nở có dạng hình nhỏ và bò linh động. Nếu như ấu trùng không qua giai đoạn nhộng thì sau đó sẽ thành trưởng thành cái; nếu đi vào giai đoạn nhộng thì sẽ vũ hóa thành con đực.Rệp sáp cái thì có 03 lớp da bao bọc, trong khi con đực thì có 04 lớp da.Vòng đời của loài rệp này khoảng 02 tháng và hàng năm có từ 03 – 04 thế hệ.

    Tập tính gây hại: Rệp thường gây hại nặng vào mùa nắng và tập trung ở mặt dưới, nơi ít ánh sáng.

    • Rệp là loài gây thiệt hại nhiều nhất trên mãng cầu (na). Thường tập trung và chích hút trên đọt non, lá non và trái. Rệp chích hút nhựa làm lá bị quăn, biến vàng, tấn công trái non làm trái rụng, tấn công trái già làm mất giá trị thương phẩm. Khi mãng cầu chưa có trái rệp bám ở dưới mặt lá và sinh sôi ở đó. Khi có trái thì bám vào trái hút nhựa. Gây hại từ khi trái còn non đến khi chín. Rệp không những làm cho trái mất mỹ quan, khó bán mà còn tiết ra chất mật ngọt là môi trường cho nấm bồ hóng phát triển trên lá và trái làm ảnh hưởng đến quang hợp của cây; ngoài ra còn mở đường cho bệnh thán thư.
    • Nơi có rệp cũng là nơi mà kiến tập trung rất đông. Loài rệp này ít di chuyển, chúng sống cộng sinh với kiến. Kiến tha rệp từ nơi này sang nơi khác, từ cây này sang cây khác mỗi khi những bộ phận rệp đang chích hút đã cạn kiệt nhựa. Ngược lại, trong chất bài tiết của rệp có chứa nhiều chất đường mật làm thức ăn cho kiến.

    Biện pháp phòng chống:

    • Sử dụng thiên dịch: Phổ biến là ong ký sinh thuộc giống Anagyrus.
    • Không trồng với mật độ quá dày để vườn luôn được thông thoáng.
    • Thăm vườn, vệ sinh vườn tược thường xuyên, cắt tỉa bỏ những cành bị sâu bệnh, nằm khuất trong tán lá,… chăm sóc cây chu đáo để cây sinh trưởng và phát triển tốt, có sức chống đỡ với rệp.
    • Dọn sạch cỏ rác, lá cây mục tủ ở xung quanh để phá vỡ nơi trú ngụ của kiến. Nếu trên thân cây có nhiều kiến đen thì mỗi lần xịt thuốc trừ rệp thì nên xịt cả thân cành để trừ kiến, nếu thấy xung quanh gốc có nhiều kiến thì có thể dùng thuốc Basudin hoặc Regent hột rải xung quanh gốc để diệt kiến, hạn chế không cho kiến tha rệp từ cây này sang cây khác.
    • Thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện và phun thuốc diệt trừ rệp kịp thời nhất là giai đoạn cây có đọt non, lá non, bông, trái. Khi phát hiện có rệp sáp, sử dụng thuốc BVTV có hoạt chất như: Abamectin, Petroleum oil, Dimethoate, Carbaryl, Emamectin benzoate phòng chống. Chú ý đảm bảo thời gian cách ly.

    Chú ý: đối với khu vực trồng diện tích lớn, khi phun thuốc BVTV nên chú ý các điều sau:

    • Phun nhanh, đồng bộ và dứt điểm; không nên sử dụng các phương pháp phun thủ công vì thời gian phun lâu (5-6 giờ/ha), chất lượng phun không đồng đều, rệp có thể chạy từ khu vực mới phun sang khu vực chưa phun.
    • Sử dụng các loại thuốc BVTV đúng loại, đúng liều lượng để tránh việc nhờn thuốc và gây ảnh hưởng tới sức khỏe của cây.
    • Nên sử dụng máy phun rẻ quạt để phòng trừ rệp sáp dứt điểm.

    Sử dụng máy phun rẻ quạt phòng trừ rệp sáp trên cây mãng cầu (na) tại Tây Ninh

    Sâu đục trái (Anonaepestis bengalella) 

    Con trưởng thành của sâu đục trái có màu nâu xám, cánh trước màu xanh ánh kim, sãi cánh rộng 26 – 28 mm. Con cái đẻ trứng trên các vết nứt của trái từ khi còn non. Sau khi nở, ấu trùng đục vào bên trong ăn phá phần thịt trái rồi thải phân ra ngoài. Những hạt phân nhỏ màu nâu đen được kết dính với nhau thành từng cục, bám dính ở bên ngoài vỏ trái, vì thế khi trái bị sâu gây hại nhìn bề ngoài rất dễ nhận biết.

    Trong một trái na có thể có đến vài con ấu trùng. Chúng có đầu màu nâu, cơ thể màu xám đen, ở tuổi cuối, ấu trùng dài khoảng 20 – 22 mm. Khi đẩy sức, ấu trùng hóa nhộng ngay bên trong trái. Ban đầu nhộng có màu vàng nâu, sau chuyển dần sang màu đen.

    Tập tính gây hại: Con cái đẻ trứng trên các vết nứt của trái từ khi trái còn non.

    • Ấu trùng nở ra đục vào bên trong phần thịt trái, chỗ trái bị đục có nhiều phân màu đen bị kết dính lại.
    • Khi đẫy sức ấu trùng thường hóa nhộng trong một kén bằng tơ ngay bên ngoài trái.
    • Thường có nhiều sâu cùng tấn công một trái.

    Biện pháp phòng chống:

    • Thu gom và tiêu hủy trái đã bị sâu hại: Từ khi có trái non trở đi cần kiểm tra thường xuyên để phát hiện sớm những trái đã bị sâu tấn công. Thu gom sớm toàn bộ những trái đã bị sâu gây hại đem chôn để diệt sâu bên trong. Nếu làm tốt được khâu này sẽ có tác dụng rất tốt để hạn chế mật số sâu ở những đợt kế tiếp.
    • Biện pháp hóa học: Việc phun thuốc trừ sâu đục trái nói chung thường thu được hiệu quả rất thấp do sâu đã nằm sâu bên trong trái. Tuy nhiên nếu gặp những thời điểm sâu non nở rộ mà chưa kịp đục chui vào bên trong thì hiệu quả phun xịt vẫn khá cao. Để tiết kiệm thuốc, công phun, giảm bớt ô nhiễm môi trường và đặc biệt là để hạn chế tác hại cho thiên địch thì chỉ xịt thuốc vào những chỗ có trái, xịt ướt đều hết vỏ trái, tránh phun thuốc tràn lan. Đặc biệt chú ý phải bảo đảm thời gian cách ly của thuốc.
    • Có thể sử dụng một số thuốc có chứa hoạt chất Abamectin, Emamectin Benzoate, Abamectin, Matrine.

    Triệu chứng sâu đục trái trên mãng cầu

    Ấu trùng sâu đục trái

    Bọ vòi voi gây hại bông (bọ đục bông hay con mò, bộ cánh cứng Coleoptera)

    Bọ trưởng thành cơ thể nhỏ hình bầu dục, dài khoảng 5 mm, màu nâu xám nhạt, trên cánh có nhiều chấm lõm nông xếp thành hàng dọc. Đầu kéo dài ra phía trước như một cái vòi, hơi cong xuống, miệng nhai ở cuối vòi. Chân sau phát triển, đốt đùi có một gai nhọn, cuối bàn chân có 02 vuốt rất nhọn dùng bám chặt vào hoa.

    Sâu non màu trắng sữa, nhỏ, đầu màu nâu.Nhộng dài khoảng 5 mm.

    Tập tính gây hại: 

    • Trưởng thành hoạt động vào ban ngày, thường tập trung phía trong các cánh hoa và đẻ trứng luôn trong đó.
    • Cả trưởng thành và ấu trùng đều ăn, đục phá cánh hoa, chúng tấn công từ khi hoa mới nở, con trưởng thành gây hại nặng hơn.
    • Trong một hoa có thể có từ 05 – 10 con bọ vòi voi sinh sống phá hại, làm hoa bị khô đen và hoa thường vẫn còn dính lại trên cành, và tất nhiên những hoa này sẽ không thể đậu trái.
    • Chúng thường xuất hiện và gây hại mạnh từ đầu đến giữa mùa mưa khi hoa bắt đầu ra rộ.

    Biện pháp phòng chống: Đây là đối tượng khó trị vì bọ vòi voi thường ẩn núp trong cánh hoa nên thuốc khó tiếp xúc với chúng.

    • Chọn giống (bông xoắn).
    • Biện pháp thủ công: Bắt giết bọ bằng tay hoặc ngắt cánh hoa để hạn chế sự tập trung gây hại của bọ. Biện pháp này rất tốn công và cũng dễ làm xây xát bầu nhụy (tác động xấu đến khả năng thụ phấn và đậu trái sau này).
    • Sau khi xử lý hoa cần vệ sinh vườn sạch sẽ hạn chế chỗ trú ẩn cho dịch hại nhất là trái còn sót trên cây, trái rụng ngoài vườn.
    • Có thể dùng hoạt chất sinh học như Bacilus thuringiensis var. kurstaki + Granulosis
    • Biện pháp hóa học: Sử dụng thuốc có tính xông hơi mạnh và độ nhũ dầu thấp chỉ nên phun thuốc vào sáng sớm hoặc chiều mát (không được phun thuốc vào buổi trưa nắng).

    Tham khảo thêm bài viết: Kỹ thuật trồng na Thái đạt năng suất và chất lượng

    Copyright © 2020 INAMCO. All reversed

    Web designed by iColor